ประวัติ
ชีวิตส่วนตัว
สายหยุดเกิดเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2465 (นับแบบเก่า) ที่บ้านหาดเสี้ยว ตำบลหาดเสี้ยว อำเภอหาดเสี้ยว จังหวัดสวรรคโลก (ปัจจุบันคืออำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย) เกิดในครอบครัวเชื้อสายไทพวน เป็นบุตรนายมุตโต กับนางเรียบ เกิดผล มีพี่น้อง 4 คน ได้แก่ ลำใย วิสุทธิ์พันธ์, พจน์ เกิดผล อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดสุโขทัย, ยนต์ เกิดผล และพันตำรวจโท ยันต์ เกิดผล
สายหยุดสมรสกับคุณหญิงอุไรวรรณ เกิดผล เมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2497 มีบุตร คือ อักษรา เกิดผล
วันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2560 มีประกาศกระทรวงมหาดไทยในราชกิจจานุเบกษาระบุว่าเอว่า มาริยา ดีกลี่ อัลบีซี่ (Eva Maria Marquise Degli Albizi) บุคคลสัญชาติเยอรมัน ได้รับการอนุญาตให้ถือสัญชาติไทยตามสายหยุด สามีบุคคลสัญชาติไทย
การศึกษา
สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษา จากโรงเรียนสวรรค์อนันต์วิทยา อำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย และโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า เมื่อปี พ.ศ. 2483 รุ่นเดียวกับพลโท ณรงค์ฤทธิ์ มหารักขกะ อดีตเจ้ากรมการรักษาดินแดน และพลเอก เสริม ณ นคร อดีตรองนายกรัฐมนตรี ต่อมาได้ศึกษาต่อเพิ่มเติมจากโรงเรียนเสนาธิการทหารบก วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร และได้รับทุนไปศึกษาวิชาการทหารเพิ่มเติมที่สหรัฐอเมริกา และออสเตรเลีย
ต่อมามหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ได้มอบปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิติมศักดิ์ สาขาวิชารัฐศาสตร์ ในปี พ.ศ. 2543 และมหาวิทยาลัยนเรศวร ได้รับพระราชทานปริญญารัฐศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิติมศักดิ์ ในปี พ.ศ. 2551
ถึงแก่อนิจกรรม
สายหยุด ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2569 เวลา 18:40 น. สิริอายุ 104 ปี 7 เดือน มีพิธีรดน้ำศพและพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ ในวันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2569 มีพิธีสวดอภิธรรมตั้งแต่วันที่ 31 ตุลาคม – 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 ณ ศาลา 5 วัดโสมนัสราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร และมีพิธีพระราชทานเพลิงศพ ในวันที่ 7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 เวลา 15:30 น. ณ เมรุวัดโสมนัสราชวรวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร
การทำงาน
ราชการทหาร
สายหยุด รับราชการครั้งแรกที่จังหวัดพิษณุโลก เป็นผู้บังคับหมวด กรมทหารราบ กองพันทหารราบที่ 29 จังหวัดพิษณุโลก เคยทำการรบใน เช่น
สงครามอินโดจีน : ผู้บังคับหมวดสื่อสาร กองพันทหารราบที่ 29 เข้าต่อสู้กับทหารฝรั่งเศส แนวรบสำโรง
สงครามมหาเอเชียบูรพา : เข้าร่วมรบในกองทัพพายัพ เชียงตุง (สหรัฐไทยเดิม) ทำการรบด้านเมืองสาด การข้ามน้ำหลวย 2486 รักษาพระนคร และปลดอาวุธกองทหารญี่ปุ่น ในปี พ.ศ. 2488
สงครามเกาหลี ผลัดที่ 1 : สังกัดกองพันทหารรราบที่ 1 (อิสระ) กรมผสมที่ 21 ตำแหน่งฝ่ายการข่าว เข้าร่วมรบในยุทธการที่เนินพอร์กช็อป
สงครามต่อต้านคอมมิวนิสต์ในพระราชอาณาจักรลาว เป็นหนึ่งใน 7 ผู้ก่อตั้ง คณะกรรมกายอำนวยการต่อต้านการแทรกซึมของคอมมิวนิสต์ในราชอาณาจักรลาว นามเรียกขาน "สม" ซึ่งภายหลังนำมาสู่การกำเนิดของ "บก.ผสม 333" ปฏิบัติการรบต่อต้านคอมมิวนิสต์ในราชอาณาจักรลาว
และได้รับตำแหน่งเจ้ากรมยุทธการทหารบก เมื่อปี พ.ศ. 2504 เป็นผู้ร่วมจัดตั้งกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร และเคยดำรงตำแหน่งเสนาธิการ และผู้อำนวยการ กอ.รมน. ในปี พ.ศ. 2517 รับพระราชทานยศ"พลเอก"
ตำรงตำแหน่งเสนาธิการทหารบกเมื่อ พ.ศ. 2521 ในขณะที่ดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุดได้พระราชทานยศ พลเรือเอก และพลอากาศเอก พ.ศ. 2524 และเกษียณอายุราชการในเวลาต่อมา
การเมือง และงานพิเศษ
พ.ศ. 2516 : สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
พ.ศ. 2518 : ที่ปรึกษาชมรมไทยพวนแห่งประเทศไทย
พ.ศ. 2529 : ประธานกรรมการในคณะกรรมการองค์การสวนสัตว์ ในวันที่ 17 มีนาคม – 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2529
เครื่องราชอิสริยาภรณ์
ไทย
พ.ศ. 2519 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ท.จ.ว.) (ฝ่ายหน้า)
พ.ศ. 2518 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
พ.ศ. 2512 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
พ.ศ. 2511 – เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9 ชั้นที่ 3 (ภ.ป.ร.3)
พ.ศ. 2484 – เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามอินโดจีน (ช.ส.)
พ.ศ. 2487 – เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา (ช.ส.)
พ.ศ. 2498 – เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี (ช.ส.) (ประดับเปลวระเบิด)
พ.ศ. 2517 – เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 1 (ส.ช.)
พ.ศ. 2505 – เหรียญราชการชายแดน (ช.ด.)
พ.ศ. 2503 – เหรียญจักรมาลา (ร.จ.ม.)
พ.ศ. 2525 – เหรียญลูกเสือสดุดี ชั้นที่ 1
พ.ศ. 2493 – เหรียญพระราชพิธีบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ 9 (ร.ร.ศ.9)
พ.ศ. 2500 – เหรียญงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ
พ.ศ. 2516 – เหรียญกาชาดสมนาคุณ ชั้นที่ 1 (เหรียญทอง)
ต่างประเทศ
สหรัฐ :
พ.ศ. 2526 – ลีเจียนออฟเมอริต ชั้นผู้บังคับบัญชา
พ.ศ. 2498 – เหรียญบรอนซ์สตาร์
ลาว :
พ.ศ. 2510 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์ล้านช้างร่มขาว ชั้นทุติยาภรณ์
มาเลเซีย :
พ.ศ. 2514 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์หยาง มูเลีย เซเตีย มาห์โกตา มาเลเซีย ชั้นที่ 2
เกาหลีใต้ :
พ.ศ. 2520 – เครื่องอิสริยาภรณ์กิตติคุณสำหรับการรักษาความปลอดภัยแห่งชาติ ชั้นที่ 1
ออสเตรเลีย :
พ.ศ. 2531 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์แห่งออสเตรเลีย ชั้นที่ 3
แพรแถบย่อเกียรติคุณ
สหรัฐ :
พ.ศ. 2495 – เพรสซิเดนเชิล ยูนิท ไซเทเชิน (ทหารบก)
เกาหลีใต้ :
พ.ศ. 2497 – เพรสซิเดนเชิล ยูนิท ไซเทเชิน (เกาหลีใต้)
สหประชาชาติ
สหประชาชาติ :
พ.ศ. 2496 – เหรียญสหประชาชาติเกาหลี
